BEHÇET KEMAL ÇAĞLAR

Şâir ve yazar. Erzincan’a bağtı Urumekrek (Tepecik)’te doğdu. Şaban Hami Bey’in oğludur. İlk ve orta öğrenimir Bolu İmaret Mektebi, Konya NümCıne Mektebi, Kayseri Su tânîsi, İzmir Lisesi’nde yaptı. 1925’te Zonguldak Yükse Maden Mühendis Okulu’na gireli. Staj için Belçika ve Frar sa’ya gönderildi. Sanayi Bakanlığı Mâden Dâiresi Merke Mühendisi (1930) oldu. Türk Ocağı ve Halk Evi’nde yapıla çalışmalara katıldı. Halk Edebiyatı ve gazetecilik incelemı leri yapmak için, Atatürk tarafından Londra’ya gönderile1 Dönüşte Halkevleri müfettişliği, Erzincan milletvekilli) (1943-1949), gazete yazarlığı, istanbul Radyosu edebiyat danışmanhğı, kurucu meclis üyeliği (1961), TRT Yönetim Ki rulu üye ve başkanlığı, öğretmenlik ve bir bankanın dam mantığını yaptı. İstanbul’da öldü. Kabri Zincirlikuyu Mezarlığı’ndadır.
Başlangıçta millî edebiyat şâirlerinin şiirlerine benzer eserler verdi. Bu tarzını sonuna kadar korudu. Ankaralı Âş Ömer mahlası ile şiirler yazdı. Atatürk İnkılaplarını, milli duyguları, memleket meselelerini, yurt güzelliklerini hece vezni ile yazdığı şiirlerle anlattı. “Atatürk şâiri” olarak tanındı. Faruk Nafiz Çamlıbel ile birlikte yazdıkları Onum Yıl Marşı ile şöhreti yaygınlaştı. Şiir ve nesirlerini Muhit, Varlık, Doğu, Şadırvan, Türk Dili ve Millet dergileri’nde yayımladı.

Şiir kitapları:

 1. Erciyas’tan Kopan Kar (1932), 2. Burda Bir Kalp Çarpıyor, 3. Benden İçeri (Bütün şiirleri, 1966),4. Behçet Kemal Çağlar1 in Son Şiirleri (Ölümünden sonra çık­tı, 1970).

Oyunları:

1. Çoban (1932), 2. Atillâ (1935), 3. Timur ve Yıldırım (Basılmadı)-

Diğer eserleri:

 1. Hür Mavilikte (1947, gezi notları), 2. Dolmabahçe’den Anıtkabir’e Kadar (1955, gözlemleri), 3. Kur’ân-ı Kerîm’den İlhamlar (1966), 4. Atatürk Denizinden Damlalar (Derleme, 1967), 5. Battal Gâzî Destanı (1966), 6. Bugünün Diliyle Atatürk’ün Söylevleri (Atatürk’ün konuşmalarından seçilmiştir, 32 konuşma, 1968), 7. Malazgirt Zaferi’nden İstanbul Fethine (1971, dört destan),

ETHEM İZZET BENİCE

Roman yazarı. İstanbul’da doğdu, iskilip Rüştiyesi, Gala­tasaray Sultanîsi ve Yüksek Deniz Ticâret Okulu’nu bitirdi. 1942-50 yılları arasında Kars ve Siirt milletvekilliği yaptı. Dört yıl öğretmenlik, Şehir Meclisi üyeliği görevlerinde bu­lundu. 1920’den sonra Vatan, Son Saat, Milliyet gazetelerin­de yazı işleri müdürlüğü yaptı. Zaman, Açıkgöz, İkdam, Son Telgraf ve Gece Postası gazetelerini çıkardı, istanbul’da öl­dü.

Halk tarafından beğenilen, sanat değeri fazla olmayan aşk ve mâcerâ romanları yazdı. Bu romanlar defalarca basıl­mıştır.
İlk basılış tarihleri ile eserleri:
 1. Çıldıran Kadın (1927), 2. Istırap Çocuğu (1927), 3. Yakılacak Kitap (1927), 4. Aşk Gü­neş! (1930), 5. Gözyaşları (1932)

MUAZZEZ TAHSİN BERKAND

Romancı. Selanik’te doğdu. Avukat Hasan Tahsin Bey’in kızı. İstanbul Fevziye Lisesi’ni, Kız Öğretmen Okulu’nu bi­tirdi. Fransızca ve Türkçe öğretmenliğinden başka, Osman­lı Bankası’nda yirmibeş yıl tercümanlık yaptı.
Cumhuriyet devri popüler romancflarındandır. Eserleri halk arasında, özellikle kadınlar ve genç kızlar arasında çok okundu. Pek çoğu defalarca basıldığı gibi bazıları filme alınmıştır. Romanlarında aşk konusunu işlemiştir.

Eserleri:

1. Sen ve Ben (1933), 2. Aşk Fırtınası (1935), 3. Bahar Çiçeği (1935), 4. Sonsuz Gece (1938), 5. O ve Kızı (1940), 6. Kezban (1941), 7. Muallâ (1941), 8. Bir Genç Kızın Romanı (1943), 9. Bülbül Yuvası (1943), 10. Dağların Esrarı (1943), 11. Perdeler (1943), 12. Bir Garip İzdivaç (1944), 13. Kalbin Sesi (1944), 14. Küçük Hanımefendi (1945), 15. Nişan Yüzüğü (1945), 16. Lâle (1945), 17. Saadet Güneşi (1947), 18. Çiçeksiz Bahçe (1947), 19. Aşk Tılsımı (1949), 20. Çamlar Al­tında (1949), 21. Gönül Yolu (1950), 22. Sarmaşık Gülleri (1950), 23. Sevmek Korkusu (1953), 24. Kırılan Ümitler (1957), 25. Aşk ve İntikam (1958), 26. Bir Rüya Gibi (1958), 27. Sabah Yıldızı (1958), 28. Mağrur Kadın (1958), 29. Büyük Ya­lan (1959), 30. Bir Bahar Akşamı (1966), 31. Bulutlar Dağılın­ca (1967), 32. Uzayan Yollar (1968), 33. Işık Yağmuru (1971), 34. İki Kalp Arasında (1972), 35. Bir Gün Sabah Olacak Mı? (1972).

BEŞİR FUAT

(1852-1887)
 Yazar. İstanbul’da doğdu. Fatih Rüştiyesi, Askerî İdâdl (1871) ve Harp Okulu’nu (1873) bitirdi. Sarayda Sultan Abdü-laziz’in yaveri oldu (1873-1876). Sırp Savaşı1 na (1875-1876), Rus Harbi’ne (1877-1878) ve Girit isyanının bastırılması ha­reketine katıldı. Önyüzbaşı rütbesinde iken askerlikten ay­rıldı. İntihar ederek öldü. Kabri İstanbul’dadır.
XIX’uncu asır yazarlarındandır. Tanzimat devrinin sonları­na doğru kuvvetlenmeye başlayan müsbet ilim görüşünü benimsemiştir. Edebiyatta romantizm, realizm ve natüra-lizm akımlarım ve bu akımların metodlarını karşılaştıran ya­zılar yayımladı. Tiyatro eseri ve roman tercümeleri yaptı. Voltaire ve Victor Hugo üzerine yazdığı monografiler sebe­biyle pozitivist ve natüralist sayıldı. Zaman zaman Ahmed Midhat, Nuallim Naci, Namık Kemal ve Menemenlizâde Ta-hir ile şiddetli münakaşalar yaptı. Pek çok Batılı yazarı ve düşünürü Türk okuyucusuna tanıtarak hem yazarların, hem de okuyucuların fikrî ve ilmî seviyesini yükseltmeye çalıştı.
Beşir Fuat’ın 16 kitabı, yüzlerce makalesi vardır.

Tercü­me tiyatro eserleri:

 1. İki Bebek (1883), 2. Binbaşıyı Davet (1883), 3. Birinci Kat (1884), 4. Cinayetin Esrarı (1885).

Diğer eserleri:

 1. Victor Hugo (Romantizmi tenkit eden ve natüra-lizmi tanıtan monografi, 1885), 2. Mektûbât (Fazlı Necip ile edebiyata dâir yazışmaları, 1888), 3. Intikâd (Muallim Naci ile yazışmaları, 1887), 4. Volter, 5. Beşer. Yabancı dil öğret­mek gayesi ile yazdığı kitaplar da vardır. [M. Orhan Okay’ın Beşir Fuad adlı doktora tezi İstanbul’da, 1969’da neşredildi.]

KEMAL BİLBAŞAR

Hikâye ve roman yazan. Çanakkale’de doğdu. Edirne Öğ­retmen Okulu (1929) ile Gazi Eğitim Enstitüsü Tarih Bölü-mü’nü bitirdi (1935). 1937’den emekli olduğu 1961 yılına ka­dar izmir Karataş Ortaokulu’nda tarih öğretmenliği yaptt.
Günümüz hikâye ve romancılanndandır. İlk hikâyesini 1937’de yazdı. Aramak, Yurt ve Dünyâ, Yürüyüş ve Yeditepe dergilerinde hikâyelerini yayımladı. Hikâye ve romanlarının konularını Anadolu halkının inanç, gelenek, töre ve âdetle­rinden alır. Olayları daha çok Batı Anadolu’da geçer. Refik Halit ile başlayan memleket hikâyeciliğini devam ettirmiş­tir. Makine tarımının köy hayâtında doğurduğu bâzı terslik­leri, yerli tasvirlerle besleyerek anlatır.


Hikâye kitapları:

 1. Anadolu’dan Hikâyeler (1939), 2. Ce­vizli Bahçe (1941), 3. Pazarlık (1944), 4. Pembe Kurt (1953), 5. Üç Buutlu Hikâyeler (1956,1961), 6. Irgatların Öfkesi (1971).

Romanları:

 1. Denizin Çağırışı (1943,1972), 2. Ay Tutulduğu Gece (1961,1970), 3. Cemo (1966,1963 TDK Roman Ödülü), 4. Memo (2 cilt, 1968-1969), 5. Yeşil Gölge (1970), 6. Yonca Kız (Çocuk romanı, 1971), 7. Başka Olur Ağaların Düğünü (1972), 8. Kölelik Dönemeci (1977), 9. Bedaş (1980), 10. Züh-re Ninem (1981). [Cemo romanı ile TDK 1967 Roman Mükâ­fatı aldı. Türk Dili, Aralık-1967

CENGİZ AYTMATOV’UN HAYATI

Romancı. Kırgızistan’da doğdu. İlk öğrenimini doğduğu köyde yaptı. Cumbul Veteriner Okulu ile Kırgızistan Tarım Enstitüsü’nde okudu (1953). Deneme çiftliklerinde teknis­yen olarak çalıştı. Gorki Enstitüsü’nde stai gördü. Edebi­yat Fakültesi’ni bitirdi. Sovyet Yazarlar Birliği üyesidir.
Hikâye ve roman yazarıdır. Çeşitli dillere çevrilen eserle­rinde Kırgız Türkleri’nin köy hayâtını anlatır.

Eserleri:

1. Cemile, 2. Masaldan Sonra, 3. Beyaz Gemi, 4. Kopar Zincir­lerinden Gülsarı, 5. Toprak Ana, 6. İlk Öğretmenim, 7. Yüz Yüze, 8. Selvi Boylum, 9. Deve Gözü, 10. Askerin Oğlu, 11. Oğulla Görüşme, 12. Gün Uzar Yüzyıl Olur, 13. İlk Turnalar, 14. Deniz Kıyısında Koşan Ala Köpek, 15. Fuji Yama, 16. Oyun,

BEŞİR AYVAZOĞLU

Şâir, yazar. Sivas’ın Zara ilçesinde doğdu. Sivas Lisesi (1971) ve Bursa Eğitim Enstitüsü Türkçe Bölümü’nden me­zun oldu (1975). TRT’de genel müdürlük uzmanı ve Televiz­yon Dâiresi Başkanlık denetçisi olarak çalıştı (1976). Asker­lik dönüşü bir müddet Van Radyosu’nda çalıştıktan sonra istifa ederek Hergün’de gazeteciliğe başladı. 1980-1985 yıl­larında ortaöğretim kurumlarında öğretmenlik yaptı. Bu yı­lın kasım ayında istifa ederek Tercüman gazetesinin sanat sayfası yöneticiliğine başladı.
Şâirin, Töre, Türk Edebiyatı, Boğaziçi, İlim ve Sanat, Hi­sar gibi dergiler ile Tercüman ve Hergün gazetelerinde çok sayıda şiir, deneme ve incelemeleri yayınlanmıştır.

Eserleri:

 1. Aşk Estetiği (1982), 2. Gülnâme (Şiirler, 1983), 3. Yahya Kemâl: Eve Dönen Adam (İnceleme, 1985).

BABÜR ŞAH

Şâir, yazar. Fergana’da doğdu. Timur’un torunlarından Ömer Şeyh Mirza’nın oğludur. Annesi Cengiz Han’ın oğlu Çağatay Han’ın torunlarından Yunus Han’ın kızı Kutluğ Ni-gar Hanım’dır. Fergana emîri olan babasının ölümünden sonra tahta geçmiş (1494), 

uzun mücâdelelerden sonra Ku­zey Hindistan’da bir Türk devleti kurmayı başarmıştır. Ka­bil, Semerkand ve Buhara’yt zaptetti. Dehli.sultanını da ye­nerek sınırlarını Bengal’e kadar genişletti. Ölümünden son­ra yerine oğlu Hümâyûn tahta geçti. Kabil’de öldü.
Azimli, mücadeleci ve büyük bir hükümdar olan Babür Şah, Ali Şir Nevai’den sonra yetişen Çağatay (Doğu Türkçesi) şâir ve yazarlarının en meşhurudur. Şairlerin, sanatkârla­rın ve âlimlerin koruyucusu olmuştur. Hayâtının çeşitli saf­halarını şiirlerle anlatmıştır. Gazel, mesnevi, rubai ve tuyug şekilleriyle yazdığı duygulu, renkli şiirlerinde kısmen Nevai etkisi görülür. İran edebiyatını çok iyi bilir. Dîvanında Türk­çe ve Farsça şiirler vardır. Hatıra ve gezi türünden sayılabi­lecek eseri de vardır.

Eserleri:

1. Dîvan (Çoğu elyazması halindedir. A. Samoy-loviç tarafından Mecmua-i Eş’âr-i Bâber Pâdişâh adı ile 1917’de Petrograd’da yayımlandı. Klâsik Çağatay edebiyatı­nın en güzel örnekleridir.)

2.. Bâbür-nâme {Çocukluğundan başlayarak son zamanlarına kadar hayatının önemli safha ve olaylarını anlatan hâtıra kitabıdır. Türk edebiyatının hâtı-rât türünün en güzel eserlerindendir. Başlıca yayınları: ll-minsky, kazan-1857; R. Rahmetî Arat, Vekâyi (adı ile Türki­ye Türkçesi’ne çevirerek TTK. yayını, İt. Cilt, Ankara 1943); Yeni baskısı: 1000 Temel Eser Dizisi, Bâbür’ün Hatıratı, III. Cilt, 1970. İngilizce ve Fransızca tercümeleri de vardır].

3. Aruz Risalesi (Aruz ile yazılan, Türkler’e mahsus bâzı nazım şekilleri hakkında bilgi verir.)

4. Mübeyyen (Bir mesnevidir. Hanefî fıkhının bâzı meseleleri izah edilmiştir. Berezin, ,1857’de Kazan’da yayımladı. Fuad Köprülü, aynı eseri 1915′-de Millî Tetebbûlar Mecmuast’nda yayımladı)

NİHAT SAMİ BANARLI

(1907-13.VIII.1974)
Yazar. İstanbul’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini İstanbul’­da yaptı. Yüksek Öğretmen Okulu Türkçe Bölümü’nü bitirdi (1927). Edirne, Kabataş ve Galatasaray liseleri ile İstanbul Eğitim Enstitüsü (1947-1967), İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu’nda edebiyat öğretmenliği yaptı. 1969’da emekli ol­du. Bâzı resmî ve Özel kurumlarda komisyon üyeliği, enstitü müdürlüğü görevlerinde bulundu. Yahya Kemâl Enstitüsü ile Yahya Kemal Müzesi’nin kurucusudur. İstanbul’da öldü. Kabri Rumelihisarı’ndadır.
Cumhuriyet devri yazarlarındandır. Sanat hayatına ortao­kul sıralarında başladı; hece ve aruz ile şiirler, tiyatro eser­leri, hikâye denemeleri yazdı, öğretmenliğinin ilk yıllarında Altı Ok, Orhun, Ötüken ve Atsız dergilerinde makale ve şiir­ler yayımladı. Ülkü, Yahya Kemâl Mecmuası, Hayat Tarih Mecmuası, Meydan, Kubbealtı Akademi Mecmuası, Hürri­yet, Akşam ve Yeni Sabah gazetelerinde pek çok yazı, ma­kale ve edebî sohbetleri yayımlandı. Liseler için yazdığı edebiyat kitabı ve Resimli Türk Edebiyatı Tarihi adlı eserleri ile tanınır.

Tiyatro eserleri:

1. Kızıl Çağlayan- Bir Yuvanın Şarkısı (1933, manzum milli piyesler), 2. Sular Kararırken, 3. Yaban­cı, 4. Dumanlı Dağlar, 5. Son Vazife, 6. Bir Mâ be d Yıkıldı, 7. Istırap Yarışı.

Romanı: Bir Güzelliğin Romanı (Hürriyet ga­zetesinde tefrika edildi).

Edebiyat tarihi araştırmaları:

1. Oâstân-ı Tevârih-i Mülûk-ı Âli Osman ve Cemşid-ü Hurşid Mesnevisi, {Ahmedî’nİn Osmanlı târihine dâir manzum ese­rinin neşri, 1933), 2. Resimli Türk Edebiyatı Tarihi (1948; 1975- 79, II. Cilt).

Diğer eserleri:

1. Yahya Kemal Yaşarken (1959), 2. Yahya Kemal’in Hâtıraları (1960), 3. Türkçenin Sır­ları (1940), 4. Metinlerle Edebî Bilgiler (1950), 5. Şiir ve Ede­biyat Sohbetleri 6. Metinlerle Türk Edebiyatı Tarihi I, II, III, (1951-1954), 7. Metinlerle Türk ve Batı Edebiyatı, I, II, III (1955-1960), 8. Edebî Bilgiler (1940).