BEŞİR FUAT

(1852-1887)
 Yazar. İstanbul’da doğdu. Fatih Rüştiyesi, Askerî İdâdl (1871) ve Harp Okulu’nu (1873) bitirdi. Sarayda Sultan Abdü-laziz’in yaveri oldu (1873-1876). Sırp Savaşı1 na (1875-1876), Rus Harbi’ne (1877-1878) ve Girit isyanının bastırılması ha­reketine katıldı. Önyüzbaşı rütbesinde iken askerlikten ay­rıldı. İntihar ederek öldü. Kabri İstanbul’dadır.
XIX’uncu asır yazarlarındandır. Tanzimat devrinin sonları­na doğru kuvvetlenmeye başlayan müsbet ilim görüşünü benimsemiştir. Edebiyatta romantizm, realizm ve natüra-lizm akımlarım ve bu akımların metodlarını karşılaştıran ya­zılar yayımladı. Tiyatro eseri ve roman tercümeleri yaptı. Voltaire ve Victor Hugo üzerine yazdığı monografiler sebe­biyle pozitivist ve natüralist sayıldı. Zaman zaman Ahmed Midhat, Nuallim Naci, Namık Kemal ve Menemenlizâde Ta-hir ile şiddetli münakaşalar yaptı. Pek çok Batılı yazarı ve düşünürü Türk okuyucusuna tanıtarak hem yazarların, hem de okuyucuların fikrî ve ilmî seviyesini yükseltmeye çalıştı.
Beşir Fuat’ın 16 kitabı, yüzlerce makalesi vardır.

Tercü­me tiyatro eserleri:

 1. İki Bebek (1883), 2. Binbaşıyı Davet (1883), 3. Birinci Kat (1884), 4. Cinayetin Esrarı (1885).

Diğer eserleri:

 1. Victor Hugo (Romantizmi tenkit eden ve natüra-lizmi tanıtan monografi, 1885), 2. Mektûbât (Fazlı Necip ile edebiyata dâir yazışmaları, 1888), 3. Intikâd (Muallim Naci ile yazışmaları, 1887), 4. Volter, 5. Beşer. Yabancı dil öğret­mek gayesi ile yazdığı kitaplar da vardır. [M. Orhan Okay’ın Beşir Fuad adlı doktora tezi İstanbul’da, 1969’da neşredildi.]

İSMAİL HAKKI BALTACIOĞLU

Yazar. İstanbul’da doğdu. Vefa idâdîsi’ni (1903), istanbul Üniversitesi Tabiîye Bölümü’nü (1908) bitirdi, pârü’l-‘ muallimîn’de hat ve pedagoji dersleri verdi. İstanbul Üniver-sitesi’nde (1913-1933) pedagoji profesörlüğü, dekanlık ve rektörlük yaptı. Ankara, Dil ve Tarİh-Coğ rafya Fakültesi’nde profesörlük (1939-1942) yaptı. Afyon ve Kırşehir’den de mil­letvekili seçildi (1942, 1946). Ankara’da öldü.
Cumhuriyet devri yazarlarındandır. Sosyoloji, psikoloji, sanat, eğitim ve felsefe alanlarında 100’e yakın eser ve in­celemeleri, deneme ve fıkra türünde yazıları davardır. Hikâ­ye, tiyatro eseri ve roman yazarlarındandır.

Hikâye ve romanları:

1. Yalnızlar (Hikâye, 1942), 2. Batak (Roman, 1942).

Tiyatro eserleri:

1. İnanmak (1939), 2. Salt Çelebi (1939), 3. Hayvanlar (1939), 4. Akıl Taciri (1940), 5. Ka­fa Tamircisi (1940), 6. Andaval Palas (1940), 7. Kütük (1946), 8. Dolap Beygiri (1949), 9. Karagöz Ankara’da (1949), 10. Kü­çük Şehit (1961). Yeni Adam dergisi (aylık, ilk sayısı 1 Ocak 1934’te)de Baltacıoğlu’nun eseridir.

Felsefe kitapları:

1. Kal­bin Gözü (1922), 2. Rousseau’nun Terbiye Felsefesi (1925), 3. Felsefe (1938),

Sosyoloji kitapları:

1. Maarifte Siyâset (1918), 2. Târih ve Terbiye (1933), 3. Türk’e doğru. 4. Batı’ya Doğru (1943), 5. Ziya Gökalp (1966)

Estetiğe dâir eserleri:

1. Demok­rasi ve Sanat (1931), 2. Sanat (1934), 3. Tiyatro (1941), 4. Kara–göz Tekniği ve Estetik (1942), 5. Türkler’de Yazı Sanatı (1958).

Dinî eserleri: 

1. Kur’ân Tercümesi (1957), 2. Büyük Tefsir (1961).

Pedagoji İle ilgili eserleri de vardır. Sanatkârın hayatı, eserleri ve felsefesi içİnSabri Kolçak’ın neşrettiği Prof. Ismail Hakkı Baltacıoğlu (Izmir, 1968) adlı esere bakılmalıdır.]